Anne-Baba Tutum Ölçeği'nin Güvenirlik ve Geçerlik Çalışması

Yılmaz A.

Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara.

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Lamborn ve arkadaşları (1991) tarafından geliştirilen Anne-Baba Tutum Ölçeği’nin (ABTÖ) Türk örnekleminde belli yaş grubunda çocuklar ve gençler üzerinde güvenirlik ve geçerliğini saptamaktır. Yöntem: Araştırmaya ilköğretim 4. ve 5. Sınıf öğrencilerinden toplam 318 (170 kız, 148 erkek), lise 1 ve 2. sınıf öğrencilerinden toplam 299 (155 kız, 144 erkek) ve üniversite 1., 2. ve 3. sınıf öğrencilerinden toplam 303 (160 kız, 143 erkek) denek katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak ABTÖ kullanılmıştır. Sonuç: Her üç yaş grubunda ölçeğin güvenirliği ile ilgili bulgular incelendiğinde ölçeğin alt boyutlarına ilişkin test-tekrar test güvenirliğinin yüksek ve iç tutarlığın görece olarak daha düşük olmakla birlikte yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca ölçeğin ölçüt-bağıntılı geçerliğine dolaylı kanıt oluşturacak şekilde, her üç yaş grubunda anne-babaların demokratik olmasının çocukların akademik başarısı ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Yapılan faktör analizi sonucu, ABTÖ’nün ilköğretim ve lise öğrencilerinde ölçekte yer alan maddelerin özgün ölçekteki maddeler benzer şekilde üç faktör altında toplandığını göstermektedir. Üniversite öğrencilerinde ise özgün ölçekten farklı olarak kabul/ilgi ve psikolojik özerklik boyutu tek bir boyut, denetleme boyutu ise doğrudan ve dolaylı denetleme olmak üzere iki faktörden oluşmaktadır. Tartışma: Çocuklar ile anne-babaları arasındaki etkileşimi incelemeye yönelik araştırmalarda Anne-Baba Tutum Ölçeği’ndeki maddelerin her yaş grubunda tekrar gözden geçirilerek kültürümüze uygun ifadelerin yazılması ve geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması ölçek hakkında daha ayrıntılı bilgiler sağlayacaktır.

Anahtar Sözcükler: Anne-Baba Tutum Ölçeği, kabul/ilgi, psikolojik özerklik, denetleme.

ISSN:1301-3904